Ο συμβολαιογράφος είναι ένας εξειδικευμένος επαγγελματίας νομικός, με τεχνογνωσία που συνδυάζει πληθώρα τομέων του δικαίου. Αφού έχει διατελέσει δικηγόρος, διορίζεται κατόπιν ειδικών εξετάσεων του Υπουργείου Δικαιοσύνης σε ορισμένη περιφέρεια, στην οποία ασκεί αποκλειστικά τα καθήκοντά του. Ενεργεί ως ελεύθερος επαγγελματίας και αμείβεται με ορισμένες αμοιβές που καθορίζει ο Νόμος απευθείας από τους συναλλασσόμενους, μη υπαγόμενος σε συνθήκες εμπορικού ανταγωνισμού. Οι αμοιβές του είναι άλλοτε πάγιες, ενώ άλλοτε εξαρτώνται είτε από την αξία των αντικειμένων της συναλλαγής, είτε από το πλήθος των ενεργειών που διεκπεραιώνει ο συμβολαιογράφος, είτε και από τα δύο.

Είναι όμως πρωτίστως άμισθος δημόσιος λειτουργός αναγνωρισμένος από το Σύνταγμα. Φέρει τη σφραγίδα της Ελληνικής Δημοκρατίας, και σε αυτόν έχει αναθέσει η Πολιτεία την ουσιαστική διασφάλιση των συναλλαγών. Είναι λειτουργός της προληπτικής δικαιοσύνης, με καθήκον να συντάσσει όλες τις προβλεπόμενες από τον Νόμο πράξεις, καθώς και όλες όσες τα συμβαλλόμενα μέρη επιθυμούν να περιβληθούν τον συμβολαιογραφικό τύπο. Κι αυτό διότι το συμβολαιογραφικό έγγραφο είναι δημόσιο έγγραφο, με εκτελεστότητα και πλήρη αποδεικτική δύναμη.

Είναι καθήκον του να τηρούνται αμερόληπτα όλες οι νόμιμες διαδικασίες, να απέχει από οποιαδήποτε ενέργεια αντιτίθεται στον Νόμο ή τα χρηστά ήθη, και επεξηγεί στα συμβαλλόμενα μέρη το περιεχόμενο και τις συνέπειες των πράξεων που υπογράφονται από αυτά. Ενεργεί και ως όργανο της αναγκαστικής εκτέλεσης, εκπροσωπώντας την Πολιτεία, ασκώντας οιονεί δικαστική εξουσία στη διαδικασία του πλειστηριασμού.

Στην Ελλάδα ισχύει το σύστημα της λατινικής συμβολαιογραφίας, προερχόμενο από τους βυζαντινούς χρόνους. Στο σύστημα αυτό, που το δίκαιο είναι καταγεγραμμένο κατά βάση σε Κώδικες, ισχύει η προσήλωση στον έλεγχο των τίτλων και της ιστορικής συνέχειάς τους, καθώς και στην τήρηση όλων των λοιπών νομίμων προϋποθέσεων για τη νομότυπη ολοκλήρωση μιας συναλλαγής. Αυτή είναι μια διαδικασία που συχνά αποδεικνύεται προβληματική ή χρονοβόρα, ωστόσο μέσω αυτής μικρό μόνο ποσοστό των υποθέσεων καταλήγει τελικά σε δικαστική επίλυση, χάρις στη συμβολή του συμβολαιογράφου.

Ο συμβολαιογράφος του σήμερα επιμορφώνεται διαρκώς και παρακολουθεί στενά τις ψηφιακές εξελίξεις. Έτσι ανταποκρίνεται με επάρκεια στον σύγχρονο ρόλο του, διασφαλίζοντας με υπευθυνότητα τις συναλλαγές, τους πολίτες και την Πολιτεία.